Kernwapens illegaal onder internationaal recht

Kernwapens zijn vanaf vrijdag illegaal. Dan wordt het internationale verdrag voor het verbod op kernwapens van kracht. De VS, Rusland, China en andere landen die nucleaire wapens bezitten hebben het VN-verdrag niet ondertekend, net zo min als Nederland.

Evengoed organiseren activisten in tal van landen activiteiten om het verbod te markeren, meldt de Internationale Campagne tot Afschaffing van Kernwapens (ICAN), die aan de wieg stond van het verdrag en daarvoor in 2017 de Nobelprijs voor de Vrede ontving.

In oktober kreeg het verdrag zijn vijftigste ondertekening. Daardoor treedt het negentig dagen later, vrijdag dus, in werking. De landen die het hebben bekrachtigd, hebben afgesproken onder andere het gebruik, de ontwikkeling en de opslag van kernwapens te verbieden.

Overwinning

Het Internationaal Comité van het Rode Kruis laat weten blij te zijn dat het verdrag nu van kracht is. Topman Peter Maurer spreekt in een verklaring over een "overwinning voor de mensheid". De internationale overeenkomst geeft volgens hem het "duidelijke signaal af dat nucleaire wapens onacceptabel zijn vanuit een moreel, humanitair en nu ook juridisch oogpunt".

"Het verdrag wordt van kracht op een moment dat de wereld ziet wat er gebeurt als een gezondheidsstelsel wordt overweldigd door de toestroom van patiënten", aldus het Rode Kruis. Na een nucleaire explosie zou ook sprake zijn van enorme vraag naar medische hulp. Daar kan volgens de hulporganisatie "geen enkel gezondheidsstelsel en geen enkele overheid of hulporganisatie" adequaat op reageren.

Volkel

Op vliegbasis Volkel in Noord-Brabant liggen Amerikaanse kernwapens opgeslagen, hoewel dat niet officieel wordt erkend. In oktober werd daar nog een nucleaire oefening gehouden in aanwezigheid van minister van Defensie Ank Bijleveld en NAVO-baas Jens Stoltenberg. De bekendmaking door de NAVO past in het streven van Nederland om meer transparant te zijn, meldde het ministerie van Defensie toen.

De wereld telt naar schatting 13.400 nucleaire kernkoppen. Naast Rusland, de VS en China, hebben ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Pakistan, India, Israël en Noord-Korea ze in bezit. Niet alleen in Nederland liggen er een aantal opgeslagen, ook in Duitsland, België, Italië en Turkije.

Het Non-proliferatieverdrag uit 1968 dat de verspreiding van kernwapens moet tegengaan is wel door bijna alle landen ondertekend en geratificeerd.