Premium

Teylers Museum krijgt werken uit nalatenschap Herman Gordijn geschonken: ’Hij maakte zijn eigen universum’

Teylers Museum krijgt werken uit nalatenschap Herman Gordijn geschonken: ’Hij maakte zijn eigen universum’
Bakfiets (1975), tekening Herman Gordijn (1932-2017).
© Collectie Teylers Museum
Haarlem

,,Herman Gordijn is een heel bijzondere Nederlandse kunstenaar’’, vertelt Terry van Druten, staande voor de wand met nieuwe aanwinsten in Teylers Musuem.

Daar hangen sinds kort vijf werken te pronken die het museum in 2018 via een schenking in bezit kreeg. ,,Het zijn supermooie tekeningen die we uit de nalatenschap mochten kiezen. In totaal heb ik er 25 mogen uitzoeken.’’ Gordijn, geboren in 1932 en overleden in 2017 was graficus en kunstenaar, maar ook decor- en kostuumontwerper en hij doceerde aan de Gerrit Rietveld Academie.

Zijn erven benaderde het museum met de vraag of er interesse was in een schenking uit het ateliernalatenschap. ,,Dat hadden we wel’’, zegt de hoofdconservator Kunstverzamelingen met enig understatement. ,,Gordijn bezat een woonboerderij in de buurt van Utrecht met een atelier waar hij vooral schilderde. Daar ben ik geweest om de collectie te bekijken en er zo’n vijfentwintig tekeningen uit te kiezen.’’

Portrettist

Gordijn was in eerste instantie schilder, maar ook een hele goede tekenaar en portrettist. Zo maakte hij een staatsieportret van de toenmalig koningin Beatrix ter gelegenheid van haar 75ste verjaardag. Ook maakte hij aquarellen, etsen, houtsneden en lithografieën.

Op de vraag hoe de stijl van de kunstenaar getypeerd kan worden zegt Van Druten: ,,Hij maakte zijn eigen universum, ik zou het een soort modern surrealisme noemen.’’

,,Hij had meerdere kanten. Enerzijds was hij een goede portrettist en anderzijds tekende hij een wereld waarin hij de schoonheid van de lelijkheid liet zien door tekeningen van dikbuikige, rondborstige, pukkelige mannen en vrouwen met allerlei organen. Veel naakt. Hij hield echt van wat de meeste mensen gewoon lelijk zouden vinden. Maar hij was daarnaast ook een hele goede tekenaar. We hebben dus heel goed gekeken wat er in de collectie zat en hebben een selectie gemaakt die al die aspecten en dus ook de ontwikkeling van zijn oeuvre laat zien.’’ Hij wijst op een tekening uit de vroege periode van Gordijn, waarop een monsterachtige vrouw afgebeeld is. ,,Zijn latere werk wordt wat ’gladder’ als het ware.’’

Teylers Museum krijgt werken uit nalatenschap Herman Gordijn geschonken: ’Hij maakte zijn eigen universum’
Monster (1956), tekening Herman Gordijn (1932-2017).
© Collectie Teylers Museum

Juliana

Op een van de tekeningen zijn twee vrouwen en een bakfiets te zien. Wie goed kijkt herkent daarin Juliana die voortgetrapt wordt door een van haar hofdames. ,,Gordijn had dus duidelijk iets met royalty’’, lacht Van Druten, verwijzend naar het eerder genoemde staatsieportret van Beatrix. ,,Hij maakte er een heel Hollands tafereel van; fietsend langs de dijk met een keurig broodtrommeltje op de bagagedrager.’’

Zijn kracht als portrettist springt wat hem betreft duidelijk uit het portret van schrijver Gerrit Komrij. ,,Ik vond dit echt een van de mooiste tekeningen die erbij zat. Het is heel herkenbaar.’’

Teylers Museum krijgt werken uit nalatenschap Herman Gordijn geschonken: ’Hij maakte zijn eigen universum’
Gerrit Komrij (1987), tekening Herman Gordijn
© Collectie Teylers Museum

Oeuvre

Tot deze schenking had het museum nog geen werken van Gordijn in bezit. ,,We hebben nu in één keer een grote groep werken van hem die zijn oeuvre over de volle breedte bestrijkt. Waaronder bijvoorbeeld ook een aantal voorstudies die hij maakte voor olieverfschilderijen.’’

Niet alleen aan Teylers Museum, maar ook aan het Rijksmuseum en Fondation Custiodia in Parijs werden werken geschonken door de erven Gordijn. ,,Wij zijn er erg blij mee’’, zegt Van Druten. ,,Dit is weer een mooie aanvulling op onze toch al grote tekeningencollectie.’’

Kwetsbaar

Wie iets van tekeningen weet, weet ook dat ze kwetsbaar zijn en niet vaak en lang tentoongesteld kunnen worden. Ook de vijf tekeningen die aan de Aanwinstenwand in het museum hangen, zullen over een maand of twee veilig opgeborgen worden.

Kunnen we ooit een expositie verwachten waar alle verworven werken van Gordijn te zien zullen zijn?

Van Druten lacht. ,,Ik vind het wel een mooi idee om misschien ergens in de toekomst een keer juist aan die tekeningen van hem aandacht te besteden.’’