Tweede Kamer wil onderzoek naar vroegtijdige sluiting vervuilende cokesfabrieken Tata Steel

Uitzicht op Kooksfabriek 2 van Tata STeel (achteraan) vanaf de live webcam van milieustichting Frisse Wind.nu in Wijk aan Zee.

Uitzicht op Kooksfabriek 2 van Tata STeel (achteraan) vanaf de live webcam van milieustichting Frisse Wind.nu in Wijk aan Zee.

Bart Vuijk
IJmuiden

De Tweede Kamer heeft de sterk vervuilende cokesfabrieken van Tata Steel op de korrel. Dit na talloze klachten van omwonenden en onderzoeken van het RIVM die deze fabrieken in verband brengen met schade aan gezondheid van omwonenden. De Tweede Kamer wil dat het kabinet onderzoekt of die fabrieken vroeger dicht kunnen dan Tata zelf wil: ergens na 2035.

De Tweede Kamer steunde dinsdag een motie van D66 en GroenLinks waarin wordt opgeroepen tot dat onderzoek. Samen met de provincie Noord-Holland, die officieel het bevoegd gezag is over de staalfabriek, moet het kabinet onderzoeken of er vooruitlopend op het groenstaalplan van Tata Steel extra milieu- en gezondheidswinst te behalen is door het al eerder sluiten van vervuilende bedrijfsactiviteiten. Hierbij wordt in de motie expliciet gerept over Kooksfabriek 2. Ook moet het onderzoek opleveren of er nog extra maatregelen bovenop het milieumaatregelenpakket ’Roadmap Plus’ van Tata Steel moeten worden uitgevoerd.

Kooksfabriek 2 ligt al geruime tijd onder vuur van inwoners van het nabijgelegen Wijk aan Zee, die deze fabriek zien als een van de grootste bronnen van bewezen ongezondheid in de nabijgelegen woonwijken. Zo piekt longkanker in sommige wijken tot 51 procent boven het landelijk gemiddelde. Het RIVM heeft onderzocht dat omwonenden vaker last hebben van hart- en vaatziekten. De cokesfabrieken - Tata heeft er twee - produceren veel kankerverwekkende Pak’s en vallen onder een uitzondering waardoor ze veel meer Pak’s mogen uitstoten dan een advies van de Gezondheidsraad eigenlijk voorschrijft.

Daarbij komt dat met name Kooksfabriek 2 door werknemers zelf als volledig versleten wordt beschouwd. Deze krant onthulde in april 2021 documenten en verhalen van klokkenluiders die de fabriek als ronduit gevaarlijk beschrijven. In een brief aan deze krant deden werknemers een boekje open over ’onbetrouwbare rapporten’ van Tata zelf, die een loopje zouden nemen met de werkelijkheid. Later kwam de ondernemingsraad in het geweer om het personeel van de cokesfabrieken te beschermen. Er waren meerdere werknemers gewond geraakt door ontploffingen en gasontsnappingen. Onderbezetting en versleten installaties leidden tot ’enorme veiligheidsrisico’s’ bij Kooksfabriek 2, heette het in een intern rapport dat naar de Tata-directie werd gestuurd.

De fabriek werd onder intensief toezicht van Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied geplaatst. Er zijn meerdere dwangsommen opgelegd aan Tata Steel vanwege onvergunde emissies van zwarte stofwolken vol met Pak’s en andere gevaarlijke giffen.

Meerdere werknemers van Tata Steel hebben de afgelopen jaren tegen deze krant verklaard dat de cokesproductie financieel zeer aantrekkelijk is voor de staalfabriek. Cokes is een hard product dat voortkomt uit het op zeer hoge temperaturen verhitten van steenkool, waarbij er allerlei gevaarlijke stoffen van worden gescheiden en opgevangen.