Hillegom viert ’300 jaar ambachtsheerlijkheid’ en natuurlijk is ook de huidige Jan Six erbij

De officiële opening van de viering van 300 jaar Ambachtsheerlijkheid Hillegom. Trompettist Jeffrey Parmentier laat zich horen. Achter hem vanaf links: burgemeester Arie van Erk, de dorpsomroeper en Jan Six X.© Foto United Photos/Rob van Wieringen

Marcel Tabbers
Hillegom

Hillegom is in de ban van ’300 jaar ambachtsheerlijkheid’. De opening van de festiviteiten begon zaterdag met trompetgeschal van Jeffrey Parmentier. „Boeren, burgers en buitenlui, komt allen luisteren hier in de Hof van Hillegom”, kondigde de dorpsomroeper de komst aan van jonkheer Jan Six X en burgemeester Arie van Erk op het bordes van het gemeentehuis.

Uit alles blijkt dat de familie Six een belangrijke rol speelde in de geschiedenis van het bollendorp. „Vanaf 6 november 1722 kregen we hier zeggenschap”, vertelt Jan Six de tiende. „Zelf woon ik, net als mijn familie, in Amsterdam. Jan Six II is daar zestien keer burgemeester geweest. In het weekeinde trokken ze altijd deze kant op. Die grachten in Amsterdam stonken toen enorm. Dat waren riolen. Hier was frisse lucht.”

Maartenskerk

De gemeente Hillegom, Vrienden van Oud Hillegom en de in oprichting zijnde stichting ’Kunst uit Hillegom’ organiseren de festiviteiten rond het driehonderdjarig bestaan van de ambachtsheerlijkheid. Er zijn dans-, zang-, muziek- en kunstvoorstellingen in het dorpscentrum en er is een kunst- en cultuurroute.

Het hijsen van de Nederlandse vlag door burgemeester Arie van Erk en Jan Six X.© Foto United Photos/Rob van Wieringen

Six en Van Erk zijn er blij mee. „Ik ga vanmiddag nog een lezing geven in de Maartenskerk. Wist je dat mijn familie de dominee vroeger mocht aanstellen? En dat Jan Six II in 1749, een jaar voor zijn dood, ’t Hof kocht. Het was zijn zomerhuis.’’ Six vertelt het op de trappen van het markante witte gebouw, dat tegenwoordig raadhuis is.

,,Ik hoop dat Hillegom nog lang blijft bestaan”, vervolgt de Amsterdammer, die nog altijd Heer van Hillegom is, al heeft hij er geen enkele zeggenschap meer. Burgemeester Van Erk hoort het met een glimlach aan. „Als we in het heden leven, is het belangrijk je geschiedenis te kennen”, vindt hij.

In de tuin rond het gemeentehuis zijn oude ambachten te zien. Eentje komt zelfs - als import - uit Hillegom zelf. Smederij Van de Geijn, inmiddels acht jaar gevestigd aan de Hyacintenlaan, is in de Hoftuin aanwezig. „In Leiden werd het te klein voor de smederij. Toen zijn we hier naartoe gekomen”, vertelt eigenaar Martijn van den Berg uit.

Een oude ambacht in de Hoftuin uit eigen dorp: smederij Van de Geijn met George de Graag (links) en Martijn van den Berg.© Foto United Photos/Rob van Wieringen

Op zijn marktkraam liggen allerlei voorwerpen van ijzer. „Die zijn op de traditionele wijze gemaakt door gloeiend heet metaal met hamer en aambeeld te bewerken.”

Hekwerk

Toch kan Van den Berg zijn inkomsten niet halen uit alleen het handwerk. „Dit doen we op zaterdag. Doordeweeks zijn we bezig met constructiewerk, zoals het hekwerk op het bordes van het gemeentehuis. Dit hier vandaag is liefhebberij.”

Theo Zee en George de Graag zijn twee hobbyisten die het ambacht leren van de ’meester’. „We doen dit nog op de traditionele wijze. Het vuurtje wordt opgestookt tot 1.200 graden en dan kan je aan de gang met het gloeiendhete ijzer”, geeft De Graag aan.

De ’buurman’ van de smid verkoopt schoonmaakborstels. „Dit is een traditioneel exemplaar voor de afwas. Een heideworstje heet het. Het lijkt een beetje op de roe van piet met het hout van de heidestruik omwonden met touw”, legt eigenaar Bert Leusenkamp uit. „Ja, de pannen waren in die tijd wat steviger.”

Borstels en bezems bij Handelsonderneming Beag.© Foto United Photos/Rob van Wieringen

Voor de 71-jarige Hillegommer Harry Prins zijn uit de historie van Ambachtsheerlijkheid vooral de duinafgravingen bij de Veenenburgerlaan en 1e Loosterweg interessant. „Daar zijn nog altijd zichtbare stukjes landschap bij gekomen, dankzij Six. Zoals de Oude Beek die hij liet verbreden.”

Details

Jan van Griensven is ’dorpsimport’, maar inmiddels al dertig jaar woonachtig in Hillegom. De 67-jarige geboren Nijmegenaar doet mee aan de ’Six-wandeling’. „Je kent inmiddels wel je dorp, maar tijdens zo’n rondgang word je op leuke details gewezen. Dat maakt het heel aardig”, vindt hij.

Zo blijkt de Maartenskerk als geheel niet zo oud te zijn. „Ik geloof dat het middendeel uit 1929 stamt, maar alles oogt veel ouder. Ze duiden dat goed en je kunt het meteen zien”, zegt Van Griensven. „Of neem het oudste huis van Hillegom, daar op het pleintje bij de pomp’’, wijst hij. ,,Dat zijn leuke weetjes, toch?”

Middeleeuwen

De ambachtsheerlijkheid stamt uit de middeleeuwen. Het was een gebied waarin de plaatselijke heer naast allerlei voorrechten ook rechtspraak mocht uitoefenen. Deze middelbare of lage heerlijkheden van een ambachtsheer of ambachtsvrouwe werden in leen uitgegeven door leenheren als graven, bisschoppen en hertogen. Familie Six verdiende veel geld met de verkoop van zand, maar gaf Hillegom daar veel voor terug.

Net binnen