Is de ironie van dit schilderij nog wel te doorzien anno 2022? | Commentaar

Sigaarrokende universiteitsbestuurders, doek van Rein Dool.© foto ld

Ies van Rij

Het is zo’n gênant moment dat veel mensen wel zullen herkennen. Iemand vertelt een mop maar omdat niemand lacht, probeert de verteller de grap uit te leggen. Dodelijk.

Toch is dat in de visie van de Universiteit Leiden de manier om anno 2022 tegen kunst aan te kijken. De woordvoerder van de universiteit verdedigt het verwijderen van het schilderij ’Universiteitsbestuurders’ van Rein Dool met het argument dat niet iedereen in staat zal zijn om de ironie en de dubbelzinnigheid van het kunstwerk te doorzien of te begrijpen. De blijkbaar voor deze tijd complexe boodschap die het schilderij uit 1977 ademt, zou eigenlijk van tekst en uitleg moeten worden voorzien. Een wonderlijke redenering in een academische omgeving waar bezoekers zich laven aan de wetenschap en juist uitgedaagd moeten worden om vooral zelf na te denken.

Na een golf van verontwaardigde reacties is het omstreden kunstwerk tijdelijk weer teruggehangen in het Academiegebouw van de universiteit. Een commissie - dat kon niet uitblijven - gaat zich beraden over het vervolg. De dames en heren die daarin zitting nemen, wacht een complexe taak. Ze zullen moeten laveren tussen de argumenten van de direct in de woke-hoek geplaatste deugmensen en de vrije geesten die het woord ’betutteling’ voor in de mond hebben liggen.

Bijzonder jammer dat de twee kampen door de hoge toon waarop het debat wordt gevoerd, doof lijken voor de inhoudelijke argumenten die er echt wel zijn. Als Joanne van der Leun, de enige vrouwelijke decaan op de hele Universiteit Leiden, in een spontane reactie opgelucht laat weten dat ze wel een beetje klaar is met die eeuwige schilderijen met mannen die bovendien dan ook nog roken, dan zegt dat iets over het klimaat waarin zij moet werken. En als de eveneens op de Universiteit Leiden werkzame hoogleraar Remco Breuker zegt dat het tonen van een schilderij nog niet betekent dat je het met de boodschap eens bent, heeft hij helemaal gelijk. Maar nu nog naar elkaar gaan luisteren.

Wie in elk geval nu al garen spint bij het debat, is schilder Rein Dool. De inmiddels 90-jarige kunstenaar had zich geen betere pr-stunt kunnen wensen. Op 11 december opent het Dordrechts Museum een overzichtstentoonstelling van zijn tekeningen.

Net binnen